Marcówka

Wieś na południowych stokach Chełmu, częściowo na stokach Sosnówki w Beskidzie Makowskim. Nazwa pochodzi przypuszczalnie od nazwiska Marzec. Prawdopodobnie została założona w 2 poł. XV w., w tym czasie w górnych polaniastych częściach  obecnej wsi zaczęli osiedlać się wołosi, zakładając w lasach tzw. zarąbki tj. osiedla powstałe w wyniku wykarczowania lasu. W tym okresie Marcówka przynależała do księstwa oświęcimskiego, a od 1445 r. zatorskiego, zakupionego w 1494 roku przez króla Jana Olbrachta, w 1564 inkorporowanego do Królestwa Polskiego. Od momentu powstania aż do roku 1945 stanowiła prywatną własność szlachecką. W XV w. jej właścicielem byli Słupscy, w XVI Strzałkowie, a w 2 poł. XVII w. Russoccy. W 1693 roku Marcówkę nabyła magnacka rodzina Wielkopolskich, włączając ją na krótko do dóbr zembrzyckich olbrzymiego latyfundium zwanego państwem suskim. W 1 poł. XVIII w. wieś należała do Anny Lubomirskiej, natomiast w 2 poł. do księdza Józefa Dembińskiego, również proboszcza w sąsiednim Stryszowie. W 1772 roku został on napadnięty i zabity przez marcowian, wg tradycji z powodu drastycznego zwiększania obciążeń feudalnych. Jego zabójcy miei zostać ujęci i skazani na śmierć przez łamanie kołem, na Marcówkę nałożono interdykt. Na skutek popełnionej zbrodni, zapadł się pod ziemię kościół, którego budwoę rozpoczął właśnie ks. J. Dembiński. W okresie od XVIII w. wieś wielokrotnie zmieniała właścicieli, którzy mieszkali w tutejszym dworze. Po II wojnie światowej dwór i zabudowania folwaryczne zostały rozebrane, a grunty dworskie rozparcelowano pomiędzy miejscowych chłopów. W tym czasie mieszkańcy Marcówki, na wzór Zembrzyc, rozwinęli u siebie garbarstwo. Marcówka należy do parafii w Zembrzycac. Pierwotnie, aż do 1966 roku wchodziła w sklad parafii w Stryszowie. Jedynymi zabytkowymi obiektami w Marcówce są XIX -wieczne figury przydrożne. 

Sławni ludzie:

Stefania Kapłonowa  - uzdolniona literatka, urodziła się w Marcówce, 10 lipca 1915 r. Już jako uczennica szkoły podstawowej pisała wiersze okolicznościowe, potem małe sztuki sceniczne. Debiutowała w roku 1939 wierszem w "Ilustrowanym Kurierze Codziennym".  Stefania Kapłonowa należała do grupy Literackiej "Gronie" przy Towarzystwie Miłośników Ziemi Żywieckiej, była członkiem STL w Lublinie. Jej wiersze drukowane były na łamach:"Wsi tworzącej", "Karty Groni", "Życia Literackiego", "Gazety Krakowskiej". "Dziennika Polskiego" i innych. O wartości jej poezji świadczą liczne nagrody  i wyróżnienia w konkursach literackich, liczne spotkania autorskie, udziały w festiwalach i zjazdach. Zmarła w 2000 r.